Protonoterapia inaczej (radioterapia protonowa, terapia protonowa) jest odmianą radioterapii w której do zniszczenia guza nowotworowego stosuje się megawoltową energię protonową o energii około 250 MeV. Radioterapię protonową stosuje się m.in. w leczeniu guzów mózgu, rdzenia kręgowego, gałki ocznej, nowotworów u dzieci, chłoniaków, mięsaków kości i tkanek miękkich, nowotworów prostaty, nowotworów płuc, a także nowotworów piersi itp.
Procedura ta jest stosowana szczególnie u pacjentów, u których konwencjonalna radioterapia fotonowa nie może być realizowana ze względu zbyt głębokie położenie nowotworu w organizmie, lub bliskie położenie organów krytycznych.

zastosowanie terapii protonowej

Na świecie czynnych jest ponad 50 ośrodków protonoterapii (najbliżej w Monachium, Berlinie i Pradze) i kilkanaście w trakcie budowy. W Polsce protonoterapia stosowana w Centrum Cyklotronowym Bronowice we współpracy z Centrum Onkologii w Krakowie. Ponadto istnieją plany budowy ośrodków naukowo-badawczo-klinicznych w Warszawie i Poznaniu.

Statystyki na temat leczonych tą techniką pacjentów na świecie dostępne są na stronie Particle Therapy Cooperative Group poniżej:

http://www.ptcog.ch/index.php/facilities-in-operation

Terapia protonowa może mieć zastosowanie u pacjentów m.in. z nowotworami głowy i szyi, rdzenia kręgowego, serca, płuc, gruczołu krokowego lub innych obszarów wrażliwych na promieniowanie, ponieważ wiązka protonowa może dotrzeć bezpośrednio w obszar guza.  Centrum Terapii Protonowej w Pradze specjalizuje się przede wszystkim w leczeniu nowotworów głowy i szyi, rdzenia kręgowego, gruczołu krokowego. nowotworów płuc a także piersi.

grafika pochodzi ze strony www.ptc.cz

Terapia protonowa może mieć zastosowanie dla następujących wskazań klinicznych (należy pamiętać, że ocena kwalifikacji do leczenia jest indywidualna, Uwaga: zmiany przerzutowe m.in. do wątroby/płuc wykluczają możliwość terapii protonowej):

  • śródczaszkowe malformacje tętniczo-żylne
  • guzy podstawy czaszki
  • guzy mózgu i kręgosłupa szyjnego
  • naczyniaki naczyniówki
  • nowotwory przewodu pokarmowego, w tym przełyku i trzustki (nieprzerzutowe i bez zmian przerzutowych)
  • rak gruczołu krokowego
  • struniaki (chordoma)
  • nowotwory piersi
  • nowotwory głowy i szyi
  • nowotwory wątroby (nieprzerzutowe i bez zmian przerzutowych)
  • rak płuca  (tylko niektóre rozpoznania, szczególnie T2-3 N0-1, pacjenci którzy nie przechodzili wcześniejszej radioterapii) 
  • chłoniaki
  • nerwiaki
  • niedrobnokomórkowy rak płuca  (jak wyżej) 
  • oponiaki
  • glejaki (I-III stopień złośliwości)
  • nowotwory wieku dziecięcego

Z wykorzystaniem protonoterapii mogą być leczone glejaki, gwiaździaki, guzy nerwu wzrokowego, wyściółczaki, śródczaszkowy nowotwory germinalne, rdzeniaki, szyszyniaki, prymitywne nadnamiotowe nowotwory neuroektodermalne, oponiaki, guzy mózgu z zajęciem podwzgórza, guzy gałki ocznej tj. glejaki siatkówki, guzy przysadki, nerwiaki akustyczne oraz nerwiaki, mięsaki mięśni poprzecznie prążkowanych, kostniakomięsaki, mięsaki Ewinga, mięsaki tkanek  i inne.

Terapia protonowa zapewnia:

  • dostarczanie dawki promieniowania zwiększonej o 25%
  • zdolność precyzyjnego kierowania dawki promieniowania w komórki nowotworowe przy jednoczesnym obniżeniu o 40% dawki deponowanej w tkance zdrowej
  • dwa razy mniejsze ryzyko nawrotu nowotworu

Tutaj znajdziesz więcej informacji na temat ośrodka, działania terapii i jej zastosowania. 

terapia protonowa

grafika pochodzi ze strony www.ptc.cz