Pytania i odpowiedzi
  • Czym jest terapia protonowa?

    Jest formą radioterapii, z użyciem zewnętrznej wiązki promieniowania jonizującego, do której wytworzenia używany jest sprzęt o dużej mocy (250 MeV). Dokładnie zaplanowana wiązka promieniowania protonowego przenika ciało pacienta docierając do głęboko położonych guzów i zabija komórki rakowe pozostawiając otaczające je zdrowe tkanki bez uszkodzeń.

  • Czym się różni terapia protonowa od konwencjonalnej radioterapii?

    W radioterapii konwencjonalnej, używana jest wiązka promieniowania rentgenowskiego. Wiązki promieniowania rentgenowskiego przenikają tkanki nowotworowe (guz) niszcząc zarówno zdrowe jak i chore obszary wzdłuż przenikania wiązki. Wiązki protonowe, dzięki swoim właściwościom, wnikają w ciało pacjenta, deponując swoją największą energie w obszarze tarczowym (obszarze guza) co znacząco ogranicza zniszczenia w obrębie tkanek zdrowych lub organów krytycznych (organów zdrowych położonych w bezpośrednim sąsiedztwie guza).

  • Jakie są korzyści z zastosowania terapii protonowej?

    Dzięki właściwościom fizycznym i biologicznym oraz porównywalnej skuteczności radiobiologicznej terapia protonowa wykazuje wiele korzyści istotnych w leczeniu praktycznie wszystkich nowotworów, które nie są miejscowo zaawansowane i które były leczone za pomocą konwencjonalnej radioterapii fotonowej. Terapia protonowa wiąże się ze znacznie mniejszym napromienianiem zdrowych tkanek otaczających guz. W przypadku niektórych konkretnych wskazań zalety protonów są bardzo istotne. Są to nowotwory złośliwe, nowotwory okolicy kręgosłupa, guzy podstawy czaszki, nowotwory gruczołu krokowego, nowotwory głowy i szyi oraz nowotwory płuc. Odrębną, główną grupę wskazań stanowią guzy lite (zlokalizowane) u dzieci. Stosowaniu konwencjonalnych metod napromieniania u dzieci mogą towarzyszyć skutki uboczne radioterapii, które są szczególnie niepożądane zwłaszcza w okresie wzrostu (zaburzenia wzrostu, zaburzenia oddychania itd.).

  • Dla jakich rozpoznań występujących u dzieci, ma zastosowanie terapia protonowa?

    Terapia protonowa może mieć zastosowanie u dzieci z guzami mózgu, głowy i szyi, rdzenia kręgowego, serca, płuc, lub innych obszarów wrażliwych na promienowanie, ponieważ wiązka protonowa może dotrzeć bezpośrednio w obszar guza. z wykorzystaniem protonoterapii mogą być leczone następujące nowotwory wieku dziecięcego:

     

    Ośrodkowy układ nerwowy (OUN):

    • glejaki (glioma),
    • gwiaździaki (astrocytoma),
    • guzy nerwu wzrokowego (optic nerve tumours),
    • wyściółczaki (ependymoma),
    • śródczaszkowe nowotwory germinalne (intracranial germ cell tumors),
    • rdzeniaki (medulloblastoma),
    • szyszyniaki (pineoblastoma),
    • prymitywne nadnamiotowe nowotwory neuroektodermalne  (PNET-Primitive neuro-ectodermal tumor),
    • oponiaki (meningioma),
    • guzy mózgu z zajęciem podwzgórza  (craniopharyngioma),
    • guzy gałki ocznej (eye tumor),
    • siatkówczaki (retinoblastoma),
    • naczyniówki guzy splotu (choroid plexus tumors),
    • guzy przysadki (pituitary tumors),
    • nerwiak akustyczny (acoustic neuroma).

     

    Ponadto:

    • nerwiak niedojrzały (neuroblastoma),
    • mięsak mięśni poprzecznie prążkowanych (rhabdomyosarcoma), kostniakomięsak (osteosarcoma)
    • mięsak Ewinga (Ewing’s sarcoma)
    • mięsak tkanek miękkich  (soft tissue sarcoma)
    • niektóre chłoniaki (lymphoma)
  • Jaki jest koszt leczenia?

    Koszt leczenia ustalany jest na podstawie indywidualnego planu leczenia (na który składa się m.in. liczba zastosowanych frakcji napromieniania). Koszt leczenia jest podawany pacjentowi przed rozpoczęciem leczenia. W Europie koszt leczenia kształtuje się pomiędzy 16.600 Euro – 60.000 Euro (plus koszty utrzymania na miejscu, leczenie realizowane jest w trybie ambulatoryjnym z wyjątkiem dzieci).

  • Jakie są refundowane wskazania do terapii protonowej w Polsce ?

    Na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2016 roku (Dz.U. z 2016 r. poz. 855) refundowane wskazania do radioterapii protonowej nowotworów poza narządem wzroku obejmują:

    1. Nowotwory podstawy czaszki i okolicy okołordzeniowej wieku dorosłego: struniak i chrzęstniakomięsak (kod ICD-10: C41) – stan po niedoszczętnym leczeniu operacyjnym lub brak możliwości leczenia operacyjnego guza pierwotnego lub wznowy, oraz mięsaki tkanek miękkich i kości wieku dziecięcego (kod ICD-10: C41 i C49) – przypadki o lokalizacji okołooponowej, podstawy czaszki i okolicy przykręgosłupowej,
    2. Nowotwory zatok obocznych nosa: czerniak złośliwy, nerwiak węchowy zarodkowy, rak gruczołowo-torbielowaty, rak śluzowo-naskórkowy, rak niezróżnicowany (kody ICD-10: C30, C31) – stan po niedoszczętnym leczeniu operacyjnym lub brak możliwości leczenia operacyjnego guza pierwotnego lub wznowy,
    3. Nowotwory wieku dziecięcego wymagające napromieniania  osi mózgowo-rdzeniowej (kod ICD-10: C71) – nowotwory zarodkowe: rdzeniak płodowy i inne prymitywne nowotwory ektodermalne (PNET), szyszyniak zarodkowy, złośliwy wyściółczak z udokumentowanym rozsiewem do płynu mózgowo-rdzeniowego, rak splotu naczyniówkowego,
    4. Wysoko zróżnicowane glejaki (WHO G1 i G2, kod ICD-10: C71) – przypadki wymagające radioterapii o przewidywanej znacznej korzyści oszczędzenia narządów krytycznych w stosunku do radioterapii fotonowej.
  • Czy istnieje możliwość finansowania leczenia przez NFZ poza granicami kraju?

    Terapia protonowa od  30 września 2016 r. jest świadczeniem dostępnym w naszym kraju realizowanym przez Centrum Onkologii Instytut w Krakowie w porozumieniu z Centrum Cyklotronowym Bronowice  jednakże tylko dla wybranych wskazań klinicznych zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 6 czerwca 2016 roku (Dz.U. z 2016 r. poz. 855).

     

    Podkreślenia wymaga, że finansowanie leczenia bądź badań diagnostycznych poza granicami kraju na podstawie decyzji NFZ dotyczy jedynie świadczeń gwarantowanych tj. objętych jednym z wykazów świadczeń gwarantowanych zawartych w rozporządzeniach Ministra Zdrowia wydanych na podstawie art. 31d ustawy o świadczeniach. Należy zwrócić także uwagę, iż zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, świadczeniobiorcy nie przysługują świadczenia opieki zdrowotnej niezakwalifikowane jako gwarantowane. W odniesieniu do terapii protonowej zgodnie z pismem Ministra Zdrowia z dnia 29 grudnia 2016 r. nie ma możliwości finansowania ze środków publicznych terapii protonowej poza granicami kraju w rozpoznaniach innych niż uwzględnione w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. z 2017 r., 2295 z późn. zm.). Zgodnie z aktualnym brzmieniem lp. 35 załącznika nr 4 do ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia, świadczenie terapii protonowej nowotworów zlokalizowanych poza narządem wzroku zidentyfikowane kodem ICD-9 92.288 Teleradioterapia hadronowa wiązką protonów może być wykonywane u pacjentów cierpiących na następujące stany chorobowe:

    1. nowotwory podstawy czaszki i okolicy okołordzeniowej wieku dorosłego: struniak
      i chrzęstniakomięsak (kod ICD-10: C41) – stan po niedoszczętnym leczeniu operacyjnym lub brak możliwości leczenia operacyjnego guza pierwotnego lub wznowy, oraz mięsaki tkanek miękkich i kości wieku dziecięcego (kod ICD-10: C41 i C49) – przypadki o lokalizacji okołooponowej, podstawy czaszki i okolicy przykręgosłupowej,
    2. nowotwory zatok obocznych nosa: czerniak złośliwy, nerwiak węchowy zarodkowy, rak gruczołowo-torbielowaty, rak śluzowo-naskórkowy, rak niezróżnicowany (kody ICD-10: C30, C31) – stan po niedoszczętnym leczeniu operacyjnym lub brak możliwości leczenia operacyjnego guza pierwotnego lub wznowy,
    3. nowotwory wieku dziecięcego wymagające napromieniowania osi mózgowo-rdzeniowej (kod ICD-10: C-71) – nowotwory zarodkowe: rdzeniak płodowy i inne prymitywne nowotwory ektodermalne (PNET), szyszyniak zarodkowy, złośliwy wyściółczak z udokumentowanym rozsiewem do płynu mózgowo-rdzeniowego, rak splotu naczyniówkowego,
    4. wysoko zróżnicowane glejaki (WHO G1 i G2, kod ICD-10: C71) – przypadki wymagające radioterapii o przewidywanej znacznej korzyści oszczędzenia narządów krytycznych w stosunku do radioterapii fotonowej,
    5. nowotwory wieku dziecięcego podstawy czaszki i okolicy okołordzeniowej: struniak lub chrzęstniako-mięsak (ICD-10: C41),
    6. nowotwory wieku dorosłego o lokalizacji okołooponowej, podstawy czaszki i okolicy przykręgosłupowej: mięsaki tkanek miękkich i kości (ICD-10: C41 lub C49),
    7. rak gruczołowo-torbielowaty gruczołów ślinowych (ICD–10: C06) wymagający radioterapii w okolicy podstawy czaszki – stan po leczeniu operacyjnym i brak możliwości leczenia operacyjnego guza pierwotnego lub wznowy,
    8. nawrót miejscowy nowotworów obszaru głowy i szyi po radykalnej radioterapii wymagający ponownego napromieniania z intencją radykalną (ICD–10: C07, C08, C09, C10, C11).

     

    Istnieje możliwość ubiegania się o pokrycie kosztów leczenia przez płatnika publicznego Narodowy Fundusz Zdrowia w sytuacji gdy podjęcie leczenia nie jest możliwe w Polsce (kolejka, brak miejsc, inne powody) ale tylko dla ww. rozpoznań.

     

    W tym celu należy złożyć wniosek do Prezesa NFZ o przeprowadzenie leczenia lub badań diagnostycznych poza granicami kraju oraz pokrycie kosztów transportu do miejsca udzielenia świadczenia. W rozporządzeniu załączono wniosek (załącznik nr 2).

     

    Wniosku szukaj tutaj: http://dziennikustaw./gov.pl/du/2014/1551/1 lub tutaj http://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/nasze-zdrowie-w-ue/leczenie-planowane-wymagajace-uprzedniej-zgody/

     

    Transport musi być uzasadniony klinicznie nie tylko z przyczyn ekonomicznych.

     

    Wniosek wypełnia wnioskodawca (Pacjent) lub inna osoba określona w art 42 j Ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2008 Nr 164 poz 1027 z poźn. zm.) a także specjalista radioterapii onkologicznej o tytule dr hab lub profesora – lekarz ubezpieczenia zdrowotnego tj. posiadający kontrakt z NFZ lub zatrudniony w placówce (podmiocie leczniczym) posiadającej kontrakt z NFZ.

     

    Proszę pamiętać aby wszystkie pola wniosku były poprawnie wypełnione – aby wniosek nie był odrzucony z przyczyn formalnych.

     

    Istotne jest wskazanie zagranicznego podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych – osoby do kontaktu – adresu mailowego, nr telefonu kontaktowego – to należy do lekarza kierującego wypełniającego wniosek w części III. Istotą wniosku jest wskazanie szczegółowego zakresu leczenia – to przesądza często o decyzji Prezesa i opinii konsultantów.

     

    Istotne jest również dlaczego we wskazanym miejscu a nie w kraju, lub innej jednostce.

     

    Wniosek następnie opiniuje konsultant wojewódzki w dziedzinie radioterapii onkologicznej, a na wniosek Prezesa NFZ również konsultant krajowy w dziedzinie radioterapii onkologicznej. Załączone do wniosku dokumenty medyczne, w języku innym niż polski, wymagają tłumaczenia (nie musi być tłumaczenie przysięgłe).

     

    W międzyczasie NFZ kontaktuje się z jednostką leczącą w kwestii kosztów świadczenia (w Polsce koszt terapii protonowej to 60 000 zł jednakże tylko dla wskazań wymienionych w rozporządzeniu MZ, z uwagi na fakt, że cyklotron w Centrum Cyklotronowym w Bronowicach zakupiony został z dotacji – ośrodek w Polsce nie ma możliwości realizacji świadczeń odpłatnie co znacząco utrudnia pacjentom skorzystanie z protonoterapii we własnym zakresie).

     

    Proszę pamiętać aby w przypadku chęci konsultacji z Centrum Terapii Protonowej poza granicami kraju najpierw wysłać dokumenty do danego Centrum a a następnie do NFZ (lub jednocześnie do obu miejsc) albowiem często NFZ zadaje pytanie w kwestii kosztów pacjenta którego Centrum Terapii Protonowej nie konsultowało gdyż pacjent nie zgłosił się do Centrum Terapii Protonowej z prośbą o konsultację – co znacząco wydłuża proces oceny klinicznej.

     

    Uzyskanie zgody jest podstawą do sfinansowania świadczenia przez NFZ. Lista kontaktowa do konsultantów wojewódzkich i konsultanta krajowego dostępna na stronie Polskiego Towarzystwa Onkologicznego

     

    https://pto.med.pl/onkologia_w_polsce/konsultanci_krajowi_i_wojewodzcy.

     

    Osobą udzielającą informacji dot. ww. procedury przez NFZ jest:

     

    Adam Nowak

     

    Wydział Leczenia Planowanego za Granicą

     

    Departament Współpracy Międzynarodowej

     

    Centrala NFZ

     

    ul. Hankiewicza 2, 02-103 Warszawa

     

    ☎ (22) 572 61 79

     

    ? (22) 572 63 45

     

    http://www.nfz.gov.pl/bip/informacja-ado-nfz/

  • Czy możecie Państwo pomóc w przyspieszeniu podjęcia decyzji przez Prezesa NFZ?

    Niestety nie mamy wpływu na tempo podejmowanych decyzji przez NFZ.

  • Czy decyzja Prezesa NFZ jest dla Państwa wystarczająca i możecie Państwo rozpocząć terapię zanim na konto Kliniki wpłynie należność

    Tak, zgoda Prezesa NFZ jest wystarczająca aby podjąć leczenie wobec pacjenta. Zgoda podejmowana jest w oparciu o sytuacje faktyczną pacjenta (zdrowotną oraz czas oczekiwania na leczenie w kraju np. zbyt długa kolejka do terapii protonowej), jak również w oparciu o opinię konsultanta krajowego lub i wojewódzkiego w dziedzinie radioterapii onkologicznej. Kwestie finansowe rozliczane są między płatnikami na podstawie formularz S2/E112.